  Enkele steenbakkerijmusea geven je de kans om van naaldje tot draadje kennis te maken met de baksteen, het productieproces, het werken en leven in en rond een steenbakkerij, het dagelijkse leven in de Rupelstreek.
Andere musea vertellen je meer over de scheepsbouw, het landelijke leven, de streekgeschiedenis en het harmonium, een bijzonder muziekinstrument.
De musea van de Rupelstreek:
Museum Rupelklei
Uitbreidingsstraat 33 Rumst, deelgemeente Terhagen
 Museum Rupelklei is ondergebracht in de smidse van de oude steenbakkerij De Beuckelaer in Terhagen (Rumst).
Met levensgrote beelden op de voorgrond en muurschilderingen als achtergrond wordt het proces van de handsteennijverheid levendig weergegeven.Bovendien krijgt ook een bijzondere collectie fosielen hier een mooie plaats. Uniek is de menselijke schedel die dateert uit het Neolithicum of zo’n 5700 jaar oud. Dit is een uitzonderlijke ontdekking, want totnogtoe waren menselijke fossielenuit het Neolithicum nagenoeg onbekend in Vlaanderen.
PRAKTISCH:
Open: vanaf eerste weekeinde van mei tot en met het derde weekeinde van september, zaterdag en zondag van 14 tot 17 uur.
Andere dagen na telefonisch afspraak: mevrouw Lydia De Loenen, tel: 03-888 68 81, Lydia.deloenen@skynet.be of de heer Petrus Switsers, tel: 03-888 39 47
Toegang: 1 euro
Steenbakkerijmusea ‘t Geleeg
Steenberghoekstraat 20, 2840 Rumst
De vzw Steenbakkerijmuseum van de Rupelstreek ’t Geleeg wil de klei-industrie met alles wat er bij hoort (technische kennis, alaam, beeld- en archiefmateriaal, terreinen en gebouwen, machines,…) bewaren voor het nageslacht en er waar mogelijk een hedendaagse invulling aan geven..
Hiertoe beschikt de vzw over twee locaties.
1) ’t Geleeg steenbakkerij Frateur Boom: Noeveren 196 Boom
 Het gaat hier om een volledig beschermde en 4 ha grote steenbakkerij met zowel elementen uit het verleden van het ‘handgeleeg’ als een gemechaniseerd gedeelte. Uniek!
In het gemechaniseerd gedeelte van de steenbakkerij treffen we ondermeer volgende componenten aan:
een machinehal met kollergang, strengenpers en snijmachine. Aansluitend is er een ruime smidse,
droogloodsen ,
ringoven met schouw, grote paardenstal.
De handvormsteenbakkerij beschikt over:
een walkmachine ,
pleinen (productieplaatsen handsteen) ,
pannenblokken (productie pannen, vorsten en tegels),
droogloodsen,
2 klampovens ,
een kleine paardenstal met mestput.
Tenslotte bevinden zich op de steenbakkerij ook een meesterwoning en enkele werkmanswoningen.
Het ligt in de bedoeling van de vzw om in de nabije toekomst onderdak te bieden aan fietstoeristen, ruimte te voorzien voor een natje en een droogje, over te gaan tot een beperkte ‘museale productie’ en ruimte ter beschikking te stellen voor optredens, tentoonstellingen,...
2) ‘t Geleeg steenbakkerijmuseum Rumst : Steenberghoekstraat 20, 2840 Rumst
 Dit kindvriendelijk ingericht museum ademt de sfeer van een typisch ‘handsteengeleeg’ van ruim 100 jaar geleden.
Het openluchtgedeelte omvat:
de plein met de steenmakerstafel en de stenen die liggen te drogen,
het zandkot, want droog zand was onontbeerlijk bij de productie van kleiproducten,
de droogloodsen,
de spaarloods nodig om voldoende steen te stockeren, zodat er ook in de winter gebakken kon worden,
de pannenblok, waar de pannenmaker actief was.
Achter de plein staat en grote loods, die destijds dienst deed als houtopslagplaats. Nu is dit het museumgebouw.
Hierin worden de verhalen ‘van klei tot baksteen’ en ‘van handsteen tot machinesteen’ verteld en dit aan de hand van:
foto’s,
alaam, waaronder echt unieke stukken,
machines,
videofragmenten,
reconstructies van arbeidssituaties (steen- en pannenmaker).
Op de bovenverdieping van het museum is er een mooie zaal met archiefstukken. Deze zaal kan ook gehuurd worden. Ze doet ondermeer dienst bij recepties, tentoonstellingen en vergaderingen.
Het museum beschikt over een ruimte waar kinderen kunnen boetseren.
Het secretariaat van de vzw is hier gevestigd.
PRAKTISCH:
- Openingsuren (mei-oktober): geopend op dinsdag, woensdag, donderdag, vrijdag en zondag, telkens van 13u30 tot 17u. Op maan-, zater- en feestdagen is het museum gesloten.
- Tarieven individuele bezoekers: 3 euro. Senioren, studenten en scholieren krijgen 0,5 euro korting.
- Tarieven groepsbezoeken: voor een gegidst groepsbezoek aan Steenbakkerij Frateur of Museum 't Geleeg betaalt men 15 euro voor de gids + 2,75 euro per persoon. (Studenten, scholieren en senioren: 2 euro. Houders van een lerarenkaart nemen gratis deel.)
- Tarief combinatie Frateur-Geleeg: voor een gegidst groepsbezoek aan Steenbakkerij Frateur EN Museum
't Geleeg (combi) betaalt men 25 euro voor de gids + 3,5 euro per persoon.
Studenten, scholieren en senioren: 3 euro. Houders van een lerarenkaart nemen gratis deel.
- Tarief kinderfeestjes met kleiatelier ('t Geleeg Rumst): 40 euro voor de begeleiding + 5 euro per kind. Drankje en hapje inbegrepen. Maximum 15 kinderen per feestje.
Emabb
Noeveren 67, 2850 Boom
Tel: 888 15 58, fax: 03 843 34 02 - E-mail: info@emabb.be - Web: www.emabb.be
 In de Rupelstreek is ieder lapje grond geboetseerd door eeuwenlange kleiwinning en baksteenfabricage. Langs de rechteroever van de Rupel, op niet eens een half uurtje rijden van Brussel of Antwerpen, ontstond door het leven en werken van ettelijke generaties steenmakers een uniek landschap.
Tussen de steen- en pannenbakkerijen waren scheepswerven gevestigd, graanmolens maalden er meel, in de streek werd ook cement gefabriceerd, werd glas geblazen, werden diamanten geslepen en pantoffels vervaardigd.
En daartussen woonden de arbeiders, in wijken, straten, kleine woongemeenschappen die een beeld geven van het sociaal leven en de sociale verhoudingen.
Veel inspanningen worden ondernomen om waardevolle industrieel-archeologische elementen uit dit landschap als cultureel erfgoed te bewaren. Steenbakkerijen, droogloodsen en woonwijken werden wettelijk beschermd.
PRAKTISCH:
Open: 1/4 - 31/10: zondag om 14 u. Rondleiding voor individuelen o.l.v. gids (vrije rondgang niet mogelijk).
Toegang: 3,75 euro; kinderen 7-12 jaar, CJP en 60+ betalen 2,75 euro. Rondleidingen voor groepen het hele jaar steeds na afspraak.
Het secretariaat, bibliotheek en archief zijn het hele jaar open van ma t/m vr van 8.30 tot 12.30 u. (graag vooraf tel.).
Nautisch Bezoekerscentrum
Hoek 76 – unit 23, 2850 Boom
E-mail: toerup@telenet.be
De Rupelstreek vlijt zich neer langs de oever van de gelijknamige rivier in de buurt van Boom. De afgelopen eeuwen ontwikkelde er zich langs de Rupel een bloeiende baksteennijverheid.
De Boomse baksteen was zo vermaard dat zelfs na de grote brand van Londen in 1666 een vloot zeilschepen vanuit Boom voortdurend naar de Britse hoofdstad pendelde. Ook enkele bekende scheepswerven nestelden zich langs de Rupel.
In het Nautisch Bezoekerscentrum Rupelstreek kan je een oude Steenschuit bewonderen. Daarnaast geeft een audiovisuele presentatie je een beeld over de steenbakkerijen en de scheepvaart door de jaren heen.
PRAKTISCH:
Open: 1/4 – 30/9: zaterdag en zondag van 13.30 tot 16.30 uur
Toegang: gratis
Rondleidingen voor groepen het hele jaar door na afspraak, 60 euro per groep van max. 30 personen.
Web: www.nautischrupelstreek.be
Harmonium Art Museum (Schelle)
Huize Scelliana, Dendermondestraat 13-15, 2627 Schelle
Tel. 03-887 61 97 E-mail: harmonium.art@skynet.be.
Web: http://www.harmoniummuseum.centerall.com/
 Wanneer men Ben Roemendaels zorgvuldig opgebouwde verzameling harmoniums bekijkt, kan men zonder twijfel stellen dat deze kunstfotograaf een hart voor dit instrument heeft. Zijn collectie was te uitzonderlijk om achter gesloten deuren te laten staan waardoor het Harmonium Art Museum (H.A.M.) in het leven werd geroepen. Bovendien tracht Ben Roemendael door dit initiatief een vernieuwde belangstelling voor harmoniums teweeg te brengen.
Het Harmonium Art Museum stelt momenteel een kleine dertigtal antieke harmoniums tentoon van rond 1880 tot 1930. Alle harmoniums werden vakkundig door Ben Roemendael gerestaureerd en terug speelklaar gemaakt. Naast de instrumenten is er in het museum ook nog plaats voor schilderijen, kunstfoto’s en antieke fototoestellen.
De verzameling bestaat voornamelijk uit zuigwindharmoniums die meestal in de huiskamers, kleine kerkjes en kapellen werden bespeeld en waarbij psalmen en andere kerkelijke liederen werden meegezongen. Vroeger stond zowat in iedere school een harmonium, ook traporgel genoemd, om tijdens de muziekles de leerlingen te begeleiden of de melodie aan te leren.
Tot de verzameling horen ook enkele waardevolle drukwindharmoniums. Deze harmoniums hebben meer mogelijkheden en kunnen in sommige gevallen het klassieke pijporgel vervangen, mede door een opmerkelijk beter en groter geluidsvolume.
Huize "Scelliana" waarin het museum zich bevindt, is een meer dan honderd jaar oude hovenierswoning die, na verschillende verbouwingen, de laatste 12 jaar op de eerste verdieping een tentoonstellingsruimte ter beschikking had voor beeldende kunstenaars. Doordat het museum zich op deze eerste verdieping bevindt, is het momenteel nog niet toegankelijk voor rolstoelgebruikers.
Concerten zijn er in het voorjaar (lente) en het najaar (herfst), in het museum of op locatie.
PRAKTISCH:
Open: een bezoek met deskundige uitleg is het ganse jaar mogelijk, maar enkel na afspraak.
Een bezoek aan het museum duurt, afhankelijk van het aantal personen, 1 à 2u. Een demonstratie op enkele harmoniums is inbegrepen.
Harmoniumbespelers of orgelisten mogen bij bezoek, na vraag, de harmoniums bespelen.
Toegang: 3 € (min. 5 pers.) / scholen of klassen: 1 € per leerling (min. 15 leerlingen).
Heemmuseum Bystervelt
Peperstraat 48, 2627 Schelle
Tel. 03-887 00 99 of 0486- 20 60 88 (Jan Van Hoofstat) - E-mail: jan.van.hoofstat@schelle.be
In het voormalige pastorijgebouw uit de 18de eeuw kreeg het Heemmuseum Bystervelt haar onderkomen. Het museum stelt verschillende voorwerpen tentoon, die door de Schelse bevolking werden geschonken. Men vindt er het winkeltje van Trees Bazaar, een klaslokaal van juist voor de Tweede Wereldoorlog en een specifiek cafeetje. Het museum bezit eveneens een grote verzameling van boerenalaam, waarvan een groot deel uit het Waasland komt.
Nieuw in het museum zijn de 9 vitrinekasten die het ter beschikking stelt om jouw eigen collectie aan het grote publiek te presenteren. Iedereen die graag zijn collectie of hobby tentoon wil stellen moet zeker het heemmuseum Bystervelt contacteren. Samen met jou zorgt het museum er dan voor dat je uitzonderlijke collectie of artistiek talent in de schijnwerpers komt te staan.
PRAKTISCH:
Open: van maart tot augustus, telkens de laatste zondag van de maand van 14.00 tot 17.00 uur. Tijdens de Open Monumentendag en het weekend van de derde zondag van oktober (Schelle jaarmarkt) van 14.00 tot 18.00 uur. Bezoek ook mogelijk na afspraak.
Toegang: gratis
Sint-Bernardusabdij met Gilliot- en Roelantsmuseum en Heemmuseum ‘Heymissen’ (Hemiksem)
Sint-Bernardusabdij, 2620 Hemiksem
Tel. 03 871 98 59
 In de abdijkamers van de prachtige Sint-Bernardusabdij te Hemiksem zijn het Gilliot- en Roelantsmuseum en het Museum Heymissen gevestigd. Voor de stichting van de abdij moet men reeds ver terugkeren in de tijd. In 1243 hielden de Cisterciënzers de bouwplannen voor de Sint-Bernardusabdij boven de doopvont. Er wordt bovendien aangenomen dat de monniken nauw betrokken waren bij de kleiontginning en baksteenfabricatie in de Rupelstreek.
De zogenaamde paepesteen, die gebakken werd in veld- en klampovens, draagt in zijn naam nog sporen van zijn religieus verleden.
Het huidige abdijcomplex is niet het origineel dat in de 13de eeuw door de Cisterciënzers aan de oever van de Schelde werd opgetrokken. Een brand in 1672 herleidde de oorspronkelijke Sint-Bernardusabdij tot een ruïne waarbij ook hun talrijke kunstobjecten en hun bibliotheek in de vlammen opgingen. De monniken bleven niet bij de pakken zitten en stampten een nieuwe abdij uit de grond. De Franse revolutie zorgde ervoor dat de orde van de Cisterciënzers werd opgeheven en de abdijkerk werd afgebroken. Onze Zuiderburen gebruikte vanaf 1811 de abdij als maritiem hospitaal.
Wanneer Napoleon en zijn troepen terugkeerden naar la douce France was het tijd voor een herbestemming van het complex. In 1821 werd de stadsarchitect van Antwerpen, Pierre Bruno Bourla, aangezocht de abdij te verbouwen.
Hij moest deze keer geen plan voor een pracht van een schouwburg uit zijn pen laten vloeien, maar de abdij omvormen tot een gevangenis! Omdat de noden van de gevangenen een positieve evolutie kende, werd de abdij vanaf 1867 gebruikt door het leger.
Na meer dan 10 jaar leegstand kocht de gemeente Hemiksem het inmiddels beschermde complex in 1988. Het administratief centrum van de gemeente, serviceflats, het Roelantsmuseum en het Heemmuseum Heymissen kregen na renovatiewerken hun thuisbasis in deze uitzonderlijke locatie.
 Wie meer wil weten over de gemeente Hemiksem en het mooie abdijcomplex moet zeker het Heemmuseum Heymissen bezoeken.
Dit museum toont je de lokale geschiedenis, abdijmaquettes en vondsten van archeologische opgravingen en interieurs.
Het is misschien minder bekend dat er in de Rupelstreek meer werd gebakken dan baksteen.
De productie van keramiek die hier uit de ovens kwam, was eveneens van absolute wereldklasse.
 De fabriek Gilliot in Hemiksem nam een voortrekkersrol op dit vlak en behoorde tot de absolute top. Met hun creaties hadden ze zelfs de eer om op de wereldtentoonstelling in Brussel te mogen pronken.
Het Gilliot- en Roelantsmuseum toont de keramische panelen, gietvormen en machines uit de oude fabriek Gilliot, waarmee Joseph Roelants (°1881-†1962) in Belgische en buitenlandse kerken een zeer grote bekendheid verwierf. Ook werken van Ignace Verwilghen en Sonja Leemans worden er tentoongesteld.
PRAKTISCH:
Open:
-
van 1 juli tot en met Open Monumentendag: elke zondag van 14 tot 17 uur
- verder het hele jaar door, elke eerste zondag van de maand, telkens van 14 tot 17 uur
- op hoogdagen voor het erfgoed zoals Erfgoeddag, Gilliotmarkt of toeristische happenings (uren variabel)
- op andere momenten na afspraak
Toegang: gratis
Info: Cultuurdienst Hemiksem-Schelle,
Fabiolalaan 55,
2627 Schelle.
Tel: 03 871 98 59. cultuur@ivebic.be
[Terug naar boven]
|
